VwT3Westy.reismee.nl

Gotland- Visby!

Vanmorgen wakker geworden na een brakke nacht. Terwijl Elia nog even lag te slapen wandel ik even langs de kliffen van Visby. Het is zondagochtend en de plek is geliefd bij wandelaars en hondenuitlaters.

We gaan op de fiets langs het toeristenkantoor in de haven om te kijken wat er te doen is op het eiland. We nemen een kaart mee van het eiland en krijgen een aantal tips, in de lonely planet staat maar weinig info over Gotland. Eerst Visby maar eens bekijken. De haven van Visby heeft een aantal leuke restaurantjes en een aangelegd strandje. Het is eind van de middeleeuwse week en dat wordt vanavond afgesloten met een feest. Overal lopen mensen in middeleeuwse klederdracht en binnen de stadsmuren is er een leuke middeleeuwse markt.

Ze hebben allerlei handwerk en eetkraampjes. Aan de waterkant kan je zelfs in een bad.

In het midden van de markt is er toneel en wordt er muziek gemaakt. Het is echt super gezellig en leuk aangekleed.
In de hoek kunnen we ook nog even de stadsmuur beklimmen en het hele spektakel ook nog even van boven aanschouwen.

Elia probeert even later ook nog even met pijl en boog een appel raak te schieten maar hij mist toch nog wat Wilhelm Tell skills.

Op het plein in het centrum wordt het grote festijn voorbereid.

De winkelstraatjes rond de torget zijn echt super leuk, kleine schattige theehuisjes, snoepwinkels en interieurwinkeltjes. En dan vinden we de bioscoop en aangezien Elia nog heel graag naar Captain America 3d wilde halen we alvast kaartjes. Daarvoor eerst nog even heerlijk gegeten op een terras van een Frans restaurantje. De crème brulee verdiend volgens Elia een dikke negen. Na de film nog even door de stad gewandeld, waar het feest nog vol op bezig was, er was een koor, een band, vuurspuwers etc.

Een leuke stad en een geslaagde dag. We slapen nog maar een nachtje op de picknickplek om morgen verder over het eiland te trekken.

Uppsala

Gereden naar Uppsala, de stad waaromheen Zweden is ontstaan. Vandaag even een ‘relax'dagje op de camping (Fyrishov). Er moet nodig gewassen en afgewassen worden.

Wat zullen we straks onze vaatwasser weer waarderen
Laughing
.... De zon schijnt dus heerlijk op een kleedje kunnen genieten van de zonnestralen. Begin van de avond treedt er een bekende Zweedse singer/songwriter (Hakannogwat....
Undecided
) op bij het naastgelegen zwembad, dus wij kunnen lekker meegenieten. Hoewel er maar bar weinig van kunnen verstaan (het is Zweeds)....In de avond nog even op de fiets naar het kasteel en door het dorp gereden.

13-08-2011 Uppsala de volgende dag.....

We zetten de bus dichtbij het centrum en gaan de stad even in. Uppsala is de 4e grootste stad van Zweden, dankzij de vele studenten. Het is zaterdag en er zijn voldoende mensen op pad. Er is vandaag ook een Amerikaanse autoshow dus er rijden heel wat auto's rond in de stad, grappig gezicht hoor.

We komen langs de oude kathedraal, het universiteitshuset, en het stadspark.

Er wordt in Uppsala aardig wat georganiseerd, gister het concert in onze achtertuin, vandaag de autoshow en in het park wordt ook nog een klein rockconcertje gehouden. Het winkelgebied is gezellig.

We drinken bij Waynes coffee en we vinden het een goed alternatief voor de Starbucks, welke je in Scandinavie maar weinig tot niet tegen komt. Tegen het eind van de middag rijden we naar gamle uppsala (het oude gedeelte). Daar liggen volgens de mythen de grafheuvels van de pre-vikingen.

Er staat nog een oude kerk, waar op dat moment een klein concertje wordt gegeven.

Vanuit Uppsala rijden we door naar Nynasham. We hebben op aanraden van Annemarie (vdB) een plekje op de boot naar Gotland geboekt. Zoals we eerder al hoorden is het wel een prijzige overtocht maar vast de moeite waard! Het is namelijk vakantiebestemming nummer 1 van de Zweden. En het eiland zou ook de meeste zonuren van Zweden hebben, dus daar doen we het voor

Cool
. Het betekent wel weer 3 uur op een boot, arme Elia.... Om 23.30u gaan we aan boord, om 03:00u komen we aan in Visby. We sluiten ons aan bij al aardig wat campers op een dichtbij de haven gelegen picknickplek (waar je max 6 uur mag staan) en hopen daar nog even wat slaap te vinden.....

Over de daken in Stockholm (part 3)

Via Strandvagen fietsen we naar het oude gedeelte van Stockholm en bij de Royal Palace (Kungliga Slottet) maken we toevallig de wisseling van de wacht mee, en deze is net zo als in Londen een hoop opsmuk speciaal voor het toerisme, maar blijft grappig.....

Daarna was het eigenlijk al tijd voor de rooftoptour. We gaan het oude parlementsgebouw (op eiland Riddarholmen) in en nemen de trap tot aan de zolder. Daar krijgen we onze veiligheidsgear aan (helmpje op natuurlijk).

En dan met een klein trapje zo het dak op. Op het moment dat wij helemaal gezekerd zijn komt er een dakwerker zo langs ons heen gelopen, geen beveiliging niks....haha. We krijgen een soort lijn met een zekering die loopt aan een lijn over het dak. De zekering wordt door de gidsen ‘ the dog' genoemd omdat het lijkt alsof je een hond aan het uitlaten bent. Alleen deze mocht je af en toe wel een trap geven als hij vast bleef hangen...
Daar staan we dan boven op het dak van het oude parlement met super mooi uitzicht over de stad. De gids is ontzettend leuk en kan ons veel vertellen over de geschiedenis van Stockholm. Hoe de stad zo groot is geworden en hoe het nog steeds letterlijk een aantal mm per jaar groeit. Ook vertelde ze grappige verhalen hoe het er vroeger aan toe ging met afval en waarom het meer de ‘shitlake' werd genoemd. Tegenwoordig wil men zo dicht mogelijk bij het water wonen (daar betaal je ook het meest) maar in het verleden was dat wel anders. Dit had te maken met het feit dat iedereen zijn ‘shit' uit het raam op straat gooide. De regel was dat iedereen de straat voor zijn eigen huis schoon moest houden. En aangezien alle ‘shit' naar beneden naar het water werd geveegd.....waren de mensen aan het water wel even bezig. En vandaar ook de toepasselijke naam Shitlake.
Ook vertelde ze de een aantal lugubere verhalen over welke straffen er vroeger werden uitgedeeld. Mannen werden aan de overkant van het water opgehangen en hun lichamen moesten net zo lang blijven hangen totdat het vanzelf naar beneden kwam (ieeeh). Dames daarentegen werden niet opgehangen (ze droegen geen ondergoed) de vrouwen werden levend begraven. En als je een iets minder erg delict had begaan dan moest je lopend door een rij van mensen. De mensen in de rijen mochten gooien met alles wat ze konden vinden. Haalde je het einde van de rij levend, dan was je een vrij man/vrouw. Luguber....met een hoofdletter L! De gids vertelde dat Stockholm eindelijk pas rijk is, altijd achter gelopen qua rijkdom. De inwoners van Stockholm betalen behoorlijk wat belasting om de oude stad te onderhouden en daarom worden de gebouwen 1 keer per jaar opgesteld voor het publiek en dan mag een ieder een kijkje binnen nemen. Om deze reden kreeg de organisatoren van de rooftoptours ook vrijwel meteen toestemming om over de daken te lopen. Na een uur staan we dan toch weer veilig beneden en besluiten we rond het zuidelijke eiland Solderman te gaan fietsen. Op dit eiland woont ook de vrouw van de boottocht en dat was echt een aanrader volgens haar. In de lonely planet lezen we ook dat het Stockholm's meest coole buurt is. Het is inderdaad een leuke fietstocht door verschillende wijken.

Halverwege maken we een uitstapje naar Globen een ronde bol waar je met een glazen lift naar boven kan. We kregen we eerst nog een film te zien over de bouw van Globen. Binnenin worden regelmatig concerten gegeven en op het moment dat wij daar kwamen was er ook een hele lange rij voor het concert van Rihanna. Grappig om te zien van bovenaf. Het uitzicht was wel mooi, maar niet heel spectaculair...Maar ja we hadden even daarvoor natuurlijk nog op de daken gestaan

Cool
. We fietsen verder het rondje af van het eiland Solderman en dat brengt ons weer terug naar de oude stad. Het is echt een plek om verliefd op te worden. Elia en ik vinden Stockholm dan ook echt de mooiste Scandinavische hoofdstad.

In Gamle Stan nog bij Marten Trotzigs Grand het meest smalle straatje in geweest, bij nummer 81 is het straatje nog geen meter breed. Elia werd hier ook nog even gefilmd door een Spaans reisprogramma. Dat moeten we tzt maar eens opzoeken....:)

en nog wat leuke mensen fotos:

In totaal 25 km gefietst door de stad...Er is nog genoeg te doen in Stockholm, maar na 2,5 dag moeten we toch echt verder....Misschien tot ziens???

Stockholm (part 2)

Vanmorgen heel erg brak wakker geworden. De parkeerplaats ligt direct aan een drukke midden in het centrum van Stockholm en helaas gaat het verkeer hier ook in de nacht gewoon door. We betalen voor een dagje parkeergeld (120 Kronen = 12 euro) en gaan op de fiets naar het eiland Djurgarden, waar een aantal van de meest bekende musea zijn gevestigd (Vasa (ship), Skansen (openlucht), Grona Lund (attractiepark) en Junibacken (Astrid Lundgren).

Het is redelijk weer, na een ontbijt bij een restaurantje aan het water maar eens kijken bij de musea....Bij het Vasa museum een wachtrij zo lang...niet te geloven. Dan maar naar Skansen, werelds eerste openlucht museum. In 1891 al opgericht om bezoekers inzicht te geven hoe de Zweden leefden lang lang lang geleden (toen al!)....Het is echt een super groot gebied, geloof dat je in een dag nog niet alles kunt zien. En juist als wij in een OPEN LUCHT museum lopen begint het natuurlijk te plensen...
Frown
en daar waren we eens een keer niet zo goed op voorbereid. We hadden de pluutjes hoopvol in de bus laten liggen. Skansen is (ondanks de regen) wel leuk, een soort Zweden in miniatuur moet het voorstellen; compleet met de dorpjes, natuur, handel en industrie. De gesuikerde pinda's hebben onze voorkeur hihi, (een brutale eekhoorn deelt onze mening).
Maar of men al gesuikerde pinda's at voor 1891......?? We bezoeken verder onder andere een glasblazerij en meubelmakerij.
Ook hebben ze een soort dierentuin the Nordic Zoo (met wolverines, beren, uilen etc)....leuk hoor....en dan begint het te onweren...hmm. We moeten om 1600u het dak nog op voor de rooftop tour, grote kans dat dit niet doorgaat. We besluiten nog maar even terug te gaan naar de camper, met dit weer is het toch niet zo aantrekkelijk om langer rond te slenteren. Nu maar hopen dat het weer een beetje opklaart....Helaas wordt het er niet veel beter op en begint het nog harder te onweren.... Hoewel we bijna zeker weten dat de tour niet door gaat toch maar in de stromende regen naar het ontmoetingspunt gegaan. En daar kregen we inderdaad de mededeling dat het gecancelled werd, vanwege veiligheidsoverwegingen.....ja die zagen we aankomen! We krijgen ons geld terug en zouden eventueel voor een andere dag via internet wel weer kunnen boeken. Aan de ene kant misschien maar goed ook, met alleen regen zou de tour wel door gegaan zijn en dan is het misschien ook niet helemaal wat we ervan verwachten....Echt zonde dat het zulk slecht weer is in zo'n mooie stad! Maar eens kijken of we kunnen schuilen in een shoppingmall ofzo
....En nadat gedaan te hebben klaarde het weer op en hadden we nog een lekkere avond in de stad. ย We eten sushi in een tentje in het centrum en als toetje een chocoladebananenmuffin van de muffinfactory.

Toen we daar binnen kwamen was op dat moment een medewerker druk in de weer om een huismus met een bezem naar buiten te werken. Ik snap die mus ook wel hoor!!! Haha. Vanwege de slechte nachtrust direct aan de weg besluiten we de camper 1,5 km verderop te zetten. We betalen hier 80 kronen voor 24 uur. En op een paar auto's en stadsbussen is het hier een stuk rustiger.

Stockholm (part 1)

09-08-2011 Bye Finland, Hello Sweden!

Vanmorgen erg vroeg op om met de Vikingline naar Stockholm te vertrekken. We moeten om 0700u aanwezig zijn, dus om 5.30u ging de wekker. Het aanboord gaan gaat super vlug. We zitten aan boord van de Amorella. Een boot met verschillende restaurantjes, tax free shoppen en natuurlijk een speelhal (lees gokhal) en een gamegedeelte.

We hebben onze plekjes ingenomen met laptops om zo het blog weer wat te kunnen updaten en te plannen wat we in Stockholm willen zien. Helaas is het slecht weer onderweg. Bij vertrek regende het pijpenstelen dus veel van de mooie eilandengroep (archipalago) bij Finland kunnen we niet zien. Het dek boven is ook aardig onder water gelopen....

We boeken via internet alvast een ‘Rooftoptour' om Stockholm vanaf de daken te bekijken. We maken een korte tussen stop op Marienham, Aland. Er komt er een wat oudere dame bij ons zitten. Ze vertelt enthousiast allemaal verhalen over Stockholm (ze woont daar) en wat we het beste kunnen zien... Ze heeft een huisje op Aland en de helft van het jaar woont ze daar. We krijgen van haar veel informatie over de huizen en bezienswaardigheden langs de kust van Stockholm. Het blijkt dat ze vroeger vrienden had die de veerdiensten vaarden en van hen altijd de mooiste verhalen kreeg, ze verontschuldigde zich een aantal keer dat ze niet meer alles wist (ach ja kan gebeuren...ze was voor haar leeftijd nog aardig kwiek, reislustig en bovendien sprak ze zeer goed Engels!). Leuk om te horen welke sterren/Koninklijke familie langs de kust wonen. Zo liet ze ons een kas van een huis zien waar een ABBA lid woonde. Ook kon ze vertellen dat een schitterend oud geel pand de dovenschool van Stockholm is. Een ontzettend mooi gebouw net buiten de stad, tussen de miljardairhuizen (das weer wat anders dan sweetlake

Wink
). Onderweg ook nog een paar bootjes....

Rond 17:30u komen we (na 11 uur op de boot, en Elia heeft zich goed gehouden...) aan in Stockholm. Omdat de navigatie niet meteen een fix kon krijgen dwalen we een klein beetje rond door de stad (leuk zo'n onbedoelde sightseeingtoer). Ik vind Stockholm nu al een geweldige stad!! Een stad qua verkeersdrukte vergelijkbaar met hartje Amsterdam, dus niet heel prettig rijden voor Elia. Gelukkig vinden we al snel de boulevard (Strandvagen) waar we kunnen staan. Er staan al een aantal campers en ook een aantal T3's. Het ligt op loopafstand van de oude stad. Op deze boulevard betaal je parkeergeld van 900-1700u en daarna kan je gratis staan en overnachten wordt gedoogd. We besluiten eten mee te nemen de stad in en bereiden dat ergens in een parkje in de stad.

Stockholm is gebouwd op 14 eilanden en wordt ook wel eens het Venetië van het Noorden genoemd. Het centrum ligt op het grootste eiland, met het Gamle Stan (de oude stad) als ongetwijfeld mooiste stukje Stockholm... We drinken wat op een terras in de oude stad en worden getrakteerd op een vuurshow.

Turku!

Vanmorgen wakker geworden bij strand van Helsinki, niet echt lekker weer voor een duik. We gaan op weg naar Turku via de koningsweg (toeristenroute). We vroegen ons al af waar de kroontjes op de borden langs de weg voor stonden

Tongue out
.
We lunchen onderweg aan een meertje (simstrand in de buurt van Storsvik) waar een tweetal jochies net van de steiger aan het springen waren....

Turku is dus Finlands oudste stad, maar daar zie je weinig meer van terug. Waar je in Porvoo nog het idee had echt een beetje terug te gaan in de tijd, loop je in Turku in een moderne stad. Turku wordt verdeeld door een rivier de Aurajoki die uitmondt in de Baltische zee. Na Helsinki schijnt Turku de meest bezochte toeristische stad te zijn, dit komt doordat de stad door veerdiensten direct verbonden is met Stockholm. Turku is in 1229 gesticht onder Zweedse macht. De Zweedse naam is Abu. En hoewel het vaak door vuur verwoest is werd het een belangrijke handelsstad. In dit jaar is Turku uitgeroepen tot culturele hoofdstad van Europa. Dit is duidelijk te zien door alle kunst die door de stad heen is tentoongesteld.

Vanaf Turku's Kathedraal (13e eeuw) fietsen we langs het water naar de haven.

Aan weerszijden van het water leuke terrasjes en bootjes omgeturnd tot restaurant. Aan het einde staat een niet al te groot en imposant kasteel nabij de haven.

We hebben de boot naar Stockholm geboekt en bekijken alvast maar even waar we morgenvroeg op moeten stappen. We waren eerst van plan om weer een stuk omhoog te rijden en van Vaasa (Finland) naar Umea (Zweden) over te steken. Maar aangezien de boottocht van Turku naar Stockholm heel mooi schijnt te zijn (met de eilanden voor de Finse en Zweedse kust (zoals Aland) toch maar besloten deze boot te nemen. Dit betekent wel dat Elia weer 10 uur op zijn favoriete voertuig mag....We blijven een nachtje op Ruissalo camping en dit keer een minder geslaagde versie van de camping sushi gemaakt....Volgende keer beter...(of maar weer gewoon in NL bij Sushi today in Utrecht.....)

Helsinki

Helsinki is pas sinds 1812 de hoofdstad van Finland, toen het stokje van Turku overgenomen werd. Nadat de Russen Finland hadden overgenomen zochten ze een plek iets dichter bij huis (en verder van de Zweedse macht) en dus werd Helsinki de hoofdstad. Na WOII is de stad enorm gegroeid. Er wonen nu zo'n half miljoen mensen in Helsinki. Wij hebben niet echt hele positieve verhalen over de stad gehoord, dus zijn erg benieuwd wat we er zelf van vinden.

Helsinki ligt aan de kust met een grote hoeveelheid eilandjes eromheen. We zetten de bus neer bij het stadion en pakken vanaf daar de fiets. Opvallend bij veel jonge Finnen is de voorkeur voor de kleur zwart en het dragen van heel veel piercings. We komen als eerst bij de Temppeliaukio Church (gebouwd in 1969). De kerk is in een rots gebouwd, erg indrukwekkend. Het koepeldak (van 24m diameter) steekt iets boven de rots uit. Er worden vanwege de goede akoestiek regelmatig concerten gehouden.

Dichterbij het centrum komen we langs het Nationaal museum, Parliament House en het centraal station. Waar op dat moment een klein mannetje een show weggeeft met een elektrisch gitaar.

Onderweg nog wat openluchtfotogallerij

In het centrum veel straatmuzikanten enverkopersdie proberen een centje te verdienen....

Deze jongens hadden pech met een gebroken bassnaar....

Bij Esplanade park is een hele straat afgezet onder het thema Reclaim the streets......Er staan aan weerskanten van de straat deejays met verschillende muzieksoorten. Vooral bij het park wordt er vrolijk op los gedanst, gedronken en ander tijdverdrijf (stoep krijten en hoelahoepen

Laughing
). Het hele gebeuren werd nauwlettend in de gaten gehouden door de politie. Was ons niet helemaal duidelijk of dit een legale of illegale aangelegenheid was..... (de hoeveelheid politie deed het laatste vermoeden!)

Na een tijdje genoten te hebben van het hele gebeuren zijn we richting het senaatsplein gefietst, daar staat de indrukwekkende Neoklassieke Tuomiokirkko

. Niet ver hiervandaan op het Katajanokka Island, staat nog een indrukwekkende kerk, de Uspensi Kathedraal. De twee prachtige Kathedralen steken mooi boven de stad uit.

Helsinki's kaupatori (markt) aan de haven is gezellig druk. Er wordt voornamelijk veel vis verkocht, maar er staan ook allerlei andere marktkraampjes.

We worden gewaarschuwd voor de meeuwen, en de Finnen zijn ook milieubewust (zie bovenstaande foto).

We wagen ons aan de vis (als voorgerecht); inktvisringen en kleine gebakken visjes (waarvan ik de naam vergeten ben, ze worden in ieder geval in noord Finland gevangen). En als hoofdgerecht lekkere crêpes (begin me een beetje zorgen te maken wat jullie van ons denken met al dat bloggen over het eten

Tongue out
).

De markt binnen is helaas gesloten op zondag (niet zo gek he?). Het is een gezellig haventje vanwaar vandaan verschillende bootjes vertrekken naar Suomenlinna (het eiland met een enorm fort, want de stad had moeten beschermen tegen de Russen.....dik gefaald maar vast erg mooi). Vanwege de hoeveelheid boottochten, en Elia's zeebenen

Surprised
slaan we die maar even over.We rijden terug via het esplade park (waar het dansfestijn nog steeds doorgaat)en besluiten naar 1 van de bioscopen te gaan (film super 8, beetje vreemd maar wel spannend!) in het Finnkino.

Grappig detail, ze hebben alleen maar zoute popcorn, zoet vinden ze niet lekker. Maar vervolgens hebben ze wel allerlei smaakjes die je erover kan gooien zoals ; kaas, bacon, etc (over smaak valt niet te twisten zeggen ze....). We eindigen laat bij de Kaapelitehdas. Een immens groot rood gebouw waar vroeger een ‘seacable' fabriek zat (wat zich later ging specialiseren in elektronica en een samenwerking aanging met Nokia (het bedrijf wat wij kennen als Telecom bedrijf zat vroeger in de houtindustrie, dat is wel even wat anders

Wink
). En dus werd het gebouw in gebruik genomen als hoofdkantoor van Nokia (tot aan de jaren 80). Het gebouw wordt nu gebruikt voor studio's, galerieën, theater, dansscholen ed. Het is zo in het donker een mooi plekjes voor wat foto's.

Helsinki heeft een aantal eigen stadsstranden, wij gaan nog even langs Hietaniemi. Op moment dat wij aankomen is het al donker en zijn er nog een aantal jongeren op het strand, niet echt strandweer maar wel een mooie plek om te overnachten. Dus halen we de bus bij het stadion op en zetten de camper op een parkeerplek nabij het strand. Een geslaagde dag, wij vinden Helsinki (itt de mening van anderen die we tegenkwamen) wel echt de moeite waard; een super leuke stad, mooie gebouwen, leuk centrum, leuke haven met markt, veel straatmuzikanten, gezelligheid!

Porvoo, the old town!

We hebben een goede slaapplek kunnen vinden vlakbij het oude gedeelte van Porvoo en prima geslapen. Porvoo is een middeleeuwse stad, opgericht in 1346 en daarmee Finlands tweena oudste stad. In Finland krijgen de steden naast een Finse naam ook een Zweedse naam, zo wordt Porvoo door de Zweden Borga genoemd, om het makkelijk te maken zeg maar.....

Frown

We komen langs een oud treinstation en komen binnen op een leuk marktpleintje. In het oude centrum zijn nog veel van de oude houten huisjes bewaard gebleven. Het is wel een beetje overbevolkt met toeristen (plus twee), maar ze (we) komen hier kennelijk niet voor niks..

In 1 van de schattige tuintjes nemen we een kopje koffie met gebak, het zaakje is van binnen echt heel popperig aangekleed.

We halen bij het toeristenkantoor een plattegrond voor een stadswandeling.

We komen langs Porvoo's kathedraal (Tuomiokirko) waar net een huwelijk voltrokken is.

Wat een leuke straatjes allemaal. Als je naar Helsinki gaat is dit zeker een leuk uitstapje.

Nou wij gaan nu naar Helsinki navigeren. Maar allereerst willen we ‘even' een kijkje nemen bij een mega groot shopping gebeuren wat we gisteravond tegen kwamen (inclusief zwembad/sauna/spa. Tja je moet toch wat na al dat shoppen?En nog een super pluspunt van Finland gevonden......ze verkopen gewoon banenbier in de supermarkt!! (sorry Martine alles is al op!!)

Nadat we onze dagstappenaantal al 10 keer gehaald hebben en de meest lekkere Scandinavische sushi (dat klinkt gek) hebben gegeten rijden we naar de stadscamping van Helsinki (Rastilla).

Het is een minder mooie stadscamping echt midden tussen de hoogbouw. Je zal er maar naast wonen.....Helsinki wordt door de Zweden trouwens Helsingborg genoemd. De kinderen op school is zuid Finland krijgen ook Zweedse les en dat is denk ik geen overbodige luxe.